Schoenen onder de aandacht


Twaalf jaar geleden richtte Liza Snook het Virtual Shoe Museum (www.virtualshoemuseum.com) op, een schoenen museum op internet. Hier vindt je een uitgebreide collectie bijzondere schoenen en kunstwerken, gemaakt door ontwerpers en kunstenaars van over de hele wereld. De laatste jaren maakt Liza Snook vanuit deze online collectie, samen met diverse musea en opdrachtgevers in en buiten Europa, ook ‘echte’ schoenententoonstelligen.

Virtual Shoe Museum
Al sinds ik kon lopen ben ik gek op schoenen. Vanaf het begin van mijn studie, zo'n 35 jaar geleden en tijdens mijn werk als grafisch ontwerper daarna, verzamelde ik allerlei schoenen (uit andere culturen, ‘shoevenirs’ en mijn eigen ‘draagbare’ collectie) en beeldmateriaal van schoenen (boeken, artikelen, ansichtkaarten etc). Ik haal mijn materiaal overal vandaan: galeries, musea, boeken, designwinkels, rommelmarkten. Samen met mijn partner Taco Zwaanswijk, een multimedia ontwerper, heb ik een website ontwikkeld om mijn uitgebreide schoenenverzameling te delen met een groot publiek.
Dit begon als een leuk project naast mijn werk, maar het is inmiddels wel wat uit de hand gelopen…

Netwerk op wereldniveau
Ik ben begonnen met het vragen van toestemming voor publicatie van hun werk op mijn website, aan de eerste vijf Nederlandse schoenontwerpers die ik kende. En dat is door de jaren heen gegroeid tot een wereldwijd schoenen netwerk en een eigen bedrijf. De laatste jaren ben ik jurylid bij diverse vakopleidingen in Nederland en België en zo volg ik de ontwerpers vanaf het begin van hun carrière. Veel ontwerpers ken ik persoonlijk en ik probeer zoveel mogelijk jonge ontwerpers te helpen met advies en publiciteit. Als ik op reis ben, trek ik extra tijd uit om de belangrijke ontwerpers in een land te ontmoeten en te leren kennen. Ik maak een afspraak met veelbelovende ontwerpers en bezoek graag hun ateliers. Ook komen ze wel in Nederland bij mij langs als ze in het land zijn. Ik vind het leuk de mensen achter de schoenen en kunstwerken te leren kennen, ze te volgen in hun ontwikkeling en ze in contact te brengen met elkaar of andere musea.

Engelstalig
De website is engelstalig. Ik wil schoenen uit de hele wereld laten zien aan een wereldwijd publiek. Maar ook veel Nederlandse ontwerpers wonen en werken in het buitenland. Mijn publiek bestaat vooral uit jonge ontwerper en kunstenaars, schoenliefhebbers en de laatste jaren ook echte museum bezoekers.

Blog
Ideaal zou zijn om wekelijks een nieuw item te plaatsen, maar in tijden van tentoonstellingen haal ik dat niet. Ik deel via mijn blog informatie over komende tentoonstellingen, workshops en bijzondere evenementen. Maar ook de lancering van een nieuwe collectie kan een onderwerp zijn of een (dans)voorstelling waarin schoenen een grote rol spelen.

De betekenis van schoenen
Schoenen zijn misschien nog wel belangrijker dan kleding. Ze kunnen laten zien wie je bent en ze bepalen je uitstraling. Je kunt met een paar bijzondere schoenen je outfit compleet veranderen, extreem hoge hakken of opvallende schoenen geven een heel ander gevoel dan een paar zwarte sneakers of teenslippers.

Ontwikkelingen

In het Virtual Shoe Museum zijn vooral veel schoenen voor vrouwen te zien, van slippers tot hoge hakken, van ´folk shoes´ tot ´gothic shoes´. Er zitten ook wel mannenschoenen in de collectie hoor, maar nog niet genoeg, naar mijn smaak. Je ziet vooral veel ontwikkeling in nieuwe vormen en materialen. De komst van de 3D printers draagt daar enorm veel aan bij. Tegelijkertijd is er ook weer aandacht voor ambacht en handwerk. Het is mooi om te zien dat ook andere ontwerpers dan de als zodanig geschoolde schoenontwerpers zich bezighouden met schoenen. Steeds meer architecten, industrieel ontwerpers en productontwerpers verdiepen zich in het ontwerpen en maken van schoenen. Ook op het gebied van duurzaamheid zijn veel goede ontwikkelingen te zien. Zo zijn er schoenen die volledig composteerbaar zijn. Juist de nieuwe materialen kunnen vaak met minder belasting voor het milieu geproduceerd worden.

Tweedeling
Er wordt wel gezegd dat er een trend is in Nederland dat meisjes en jonge vrouwen steeds meer kiezen voor makkelijke schoenen zoals sneakers. Niet alleen voor de vrije tijd maar ook op feestjes en op het werk zouden ze kiezen voor vrijetijdskleding. Ik ben het hier niet helemaal mee eens, er is volgens mij een tweedeling te zien. Sportkleding heeft een grote invloed op gewone kleding, bijna iedereen draagt sportjacks of sneakers tegenwoordig, naar werk of school. Maar ik zie ook veel jonge meiden op hele hoge hakken, mede door invloed van de extreem geklede vrouwen zoals Lady Gaga uit de muziekindustrie.

Hoge of lage hakken?
Een andere uitspraak is dat de Nederlandse vrouwen tot de langste ter wereld behoren. Dat klopt wel. Het valt mij in ieder geval op dat de lange vrouwen om mij heen eigenlijk altijd sneakers of platte laarzen dragen. Kleine vrouwen dragen nog steeds vaker hoge hakken.

Schoenetiquette
Algemeen genomen vinden mensen wereldwijd dat een hooggeplaatste vrouw bij een officiële gelegenheid pas goed gekleed is als ze ook hoge hakken draagt. Je zou er raar van opkijken als een presidente, een koningin of een presidentsvrouw bij een banket verschijnt op laarzen of ballerina´s.
Je zou kunnen spreken van een verplichte schoen etiquette. Maar ik denk daar anders over, hoe meer vrijheid en hoe opvallender de schoenen, hoe beter. Ook met lagere hakken kun je door een bijzondere print of hak nog wel een statement maken. Theresa May, de premier van Engeland is hier een mooi voorbeeld van.

Ontwerpcultuur en innovatie
Nederland is bekend om zijn ontwerpcultuur en innovatie, ook in schoenen. Er zijn veel Nederlanders die les geven in het ontwerpvak, ook in het buitenland. Ik ben zelf altijd op zoek naar de meest extreme schoenen en dan is Peter Popps een mooi voorbeeld. Volgens mij is er over het algemeen meer aandacht gekomen voor mode en schoenen. Dat zie je al aan het grote aantal schoen tentoonstellingen in diverse landen. Ook in Nederland heeft de gemiddelde vrouw meer aandacht voor schoenen dan zo'n tien jaar geleden en heeft ze meer schoenen in de kast staan dan vroeger. De komst van webwinkels heeft de hoeveelheid aankopen aanzienlijk beïnvloed.

Er zijn drie schoen exposities van het Virtual Shoe Museum in de planning in 2017:
Kasteel Lichtenwalde, bij Dresden in Duitsland vanaf 24 mei
Een schoen-kunstproject met Jan Jansen begin juli in Amsterdam
College for Creative Studies, Detroit in USA vanaf 3 november

Tekst: Liza Snook
www.virtualshoemuseum.com

Beelden:
RiNG, Peter Popps (NL), foto by Tom ten Seldam

Peter Popps

Heart, Kobi Levi (Israel)

Kobi Levi_HeartXS
Close Embrace, Hetty Kelderman (NL), foto by Bart Jannink
Hetty Kelderman_Close EmbraceXS

Tongari Atama, Gert Van Gastel (B), foto David Collart
Gert Van Gastel_Tongari AtamaXS