Open brief aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten


Joke J. Hermsen refereert in haar open brief aan de koning De vraag is wat we wél kunnen doen onder andere aan een Friese gemeenteraad. Deze raad stelde de financiering van antidiscriminatiebureau Tûmba ter discussie vanwege een poster met een witte en zwarte Sint die elkaar een high five geven. Inmiddels hebben vier Friese gemeenteraden een zelfde motie aangenomen. Dat is de reden voor deze open brief aan de  Vereniging van Nederlandse Gemeenten.
Beeld 1 Open brief


Jaarlijks worden antidiscriminatiebureaus gevraagd naar een standpunt over Zwarte Piet. Ook ontvangen we jaarlijks meldingen van mensen. Als voorbeeld noem ik het telefoontje van een moeder die vertelt over haar zoon van zeven. Hij huilt onder de douche en wil zijn donkere huid wit wassen. Klasgenootjes zeggen dat hij zich beter moet schrobben, net zoals Zwarte Piet die door de schoorsteen kruipt. De moeder vertelt ook dat het moeilijk is de emoties van kinderen die het feest niet fijn vinden, ter sprake te brengen op school of bij andere volwassenen, omdat het onderwerp zo gevoelig ligt. Het voelt als een taboe waar je het niet over mag hebben.

Als discriminatie meldpunt Tûmba zijn wij hard tegen dit taboe aangelopen. We lieten een in onze ogen vrolijke, verbindende en zachte illustratie ontwerpen van twee Sinterklazen, een zwarte en een witte, voortbordurend op het slotbeeld van het Sinterklaasjournaal van vorig jaar. Het doel was het stimuleren van meervoudige flexibele beeldvorming, een soepeler omgang met archetypen, het loslaten van negatieve stereotypen en het aanmoedigen van gelijkwaardigheid. De opdracht voor de tekenaar was dat de illustratie voor de kinderen onbeladen en aantrekkelijk moest zijn, een beetje zoals Fabeltjeskrant vroeger: leuk voor kinderen, met een politieke knipoog naar volwassenen.

De betreffende gemeenteraden ervaren de poster blijkbaar als polariserend. Dat was nooit bij ons opgekomen. We kennen de gevoeligheden uiteraard, maar nooit hadden we gedacht dat gemeenteraadsfracties zo heftig zouden reageren op een initiatief dat gericht is op verbinding. We hebben overigens ook veel positieve reacties ontvangen.

De moties van de gemeenteraden gaan ver. Er wordt aangegeven dat een discriminatie meldpunt zich niet bezig mag houden met maatschappelijke discussie en dit wordt gekoppeld aan eventuele stopzetting van de financiering van onze uitvoering van de Wet Gemeentelijke Antidiscriminatievoorzieningen (burgers toegang bieden tot een meldpunt). Dat is ongebruikelijk, des te meer omdat de poster van de twee Sinten niet betaald is uit deze middelen, maar uit donateursgelden. In feite vragen de gemeenteraden dat wij als maatschappelijke organisatie al onze activiteiten, ook die niet door gemeenten betaald worden, te staken óf ter goedkeuring voor te leggen.

Dit standpunt creëert een dilemma. Niet alleen omdat het de noodzakelijke onafhankelijkheid van een organisatie aantast, maar ook omdat het indruist tegen het  advies van het College voor de Rechten van de Mens aan de Nederlandse overheden: “Het is belangrijk om met elkaar te blijven praten, zodat duidelijk wordt waar de bezwaren liggen en hoe een Piet eruit ziet die aan iedereen recht doet. De overheid heeft als taak een respectvolle nationale dialoog te faciliteren. Het College constateert dat inmiddels op allerlei plaatsen in het land die dialoog gevoerd wordt en dat daarbij allerlei oplossingen worden gepresenteerd. Dat is een goede zaak. Het College raadt daarbij aan om de Zwarte Piet-figuur zo aan te passen dat associaties met raskenmerken en een klassiek negatief stereotype van mensen met een donkere huidskleur niet meer kunnen opkomen.”

Ons verzoek aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is om dit advies van het College uit te dragen, zodat gemeenteraadsfracties gesteund worden bij het vinden van een oplossing en er een feest ontstaat waar iedereen blij van wordt.

Brenda Ottjes, directeur Tûmba