Keuzes konden niet uitblijven

Boek Smit---Gisele-MP

Gisèle
Susan Smit
Uitgeverij Lebowski, 2013
512 blz.


De titel van de historische roman Gisèle van Susan Smit, doet vermoeden dat Gisèle van Waterschoot van de Gracht de hoofdpersoon van dit verhaal is, maar dit geldt evenzeer voor Jany , de dichter Adriaan Roland Holst en Mies Peters, de grote liefde van Jany. Het boek is afwisselend vanuit het perspectief van deze drie figuren geschreven en de schrijfster heeft er zeer levendige figuren van gemaakt, die heel dichtbij komen. Susan Smit schrijft in haar nawoord: “Ik keek, en keek en opeens zag ik ze”. En zo is het mij ook vergaan.

De roman  begint in het kunstenaarsmilieu van voor de Tweede Wereldoorlog en schetst uitvoerig de artistieke en liefdesrelaties tussen de hoofdpersonen en de mensen om hen heen, waarbij het  duidelijk is dat vrije seksuele relaties geaccepteerd en normaal gevonden worden. Ook wordt het beeld opgeroepen van een prettig en interessant leven, waar veel over kunst wordt gesproken, Duidelijk is dat het deze kunstenaars ook niet aan geld ontbreekt en dat alles tegen het decor van het Noord-Hollandse Bergen.
Als de dreiging van een oorlog zich begint af te tekenen, kunnen keuzes niet uitblijven en hier wordt de figuur van Mies Peters zeer interessant. Vooral haar geschiedenis maakt duidelijk dat er tussen zwart en wit heel veel nuances grijs zijn. Als het dan echt oorlog wordt en vooral als kunstenaars niet meer kunnen werken als ze zich niet inschrijven bij de Kulturkammer, wordt het leven voor de weigeraars heel moeilijk. Voor Gisèle spreekt het vanzelf dat ze onderduikers in huis neemt en Jany moet zelf tijdelijk onderduiken. De schrijfster maakt zeer invoelbaar hoe zwaar het leven wordt en de hongerwinter van 1945 is dramatisch.
Ik heb dit boek met heel veel plezier gelezen en heb er veel van geleerd. Hoewel de periode voor de oorlog misschien wel iets te uitvoerig is opgezet, geldt dit zeker niet voor het vervolg.
Wat mij betreft: een aanrader.

Tekst: Betty Otten