Hester Carvalho: Verslaafd raken is een kaalslag in iemands leven

Nieuwsbrief Mei 2010 Hester Carvalho





Aan de muur bij de eettafel van de in popkringen gezaghebbende recensente Hester Carvalho hangt een prachtig schilderijtje van twee vrouwen die dicht bij elkaar staan. Wat zoeken ze bij elkaar? Wat is hun relatie? Wat willen ze aan elkaar vertellen? 
De maker van dit portret blijkt bij navraag de beeldend kunstenaar Karl Carvalho, de  vader van Hester. Door hem en haar moeder kwam Hester al jong in aanraking met de wereld van de verbeelding. Dit kreeg zijn beslag in haar pas verschenen roman ‘De Liefhebber.’


Je bent al jaren popjournaliste en nu ook romanschrijfster. Maar na de middelbare school ging je Japans studeren.


Aanvankelijk studeerde ik antropologie. Voor die studie moest ik me op een gegeven moment specialiseren in een land. Het was toen gebruikelijk je te verdiepen in een niet al te grote samenleving zoals Papoea Nieuw Guinea. Maar ik koos voor Japan en toen wilde ik ook de taal een beetje leren. Daar werd ik vervolgens zo door gegrepen dat ik uiteindelijk de overstap maakte naar de studie Japanse Taal- en Letterkunde.
Er waren toen overigens best veel studenten die voor deze studierichting kozen. Japan was een land in opkomst en deze jongeren dachten dat je rijk kon worden met zo’n studieachtergrond. Mijn belangstelling voor Japan ontstond al in mijn middelbare schoolperiode. Ik las in die tijd nogal wat Japanse boeken en zag prachtige Japanse films. Daarnaast boeide het schrift me al van kinds af aan.

Maar vervolgens werd je poprecensente.

Als jonge puber interesseerde ik me al voor popmuziek. Maar toen ik op mijn veertiende een optreden van de zangeres Blondie op de televisie zag, veranderde er iets in mijn leven. Er opende zich een nieuwe wereld voor me. Wat ik bij Blondie zag vond ik in alle details mooi en aantrekkelijk. Het was de eigenwijsheid, de nonchalance en de stoerheid, je eigen gang gaan die ik als bevrijdend ervoer. Ze zette een vrouwbeeld neer dat ik nog niet kende maar dat mij erg beviel.
Belangstelling voor het schrijven over popmuziek ontstond niet lang daarna. Toen ik een jaar of vijftien was, knipte ik de poprecensies uit van Elly de Waard en Peter Koops en deed ze in een plakboek. Het ging me niet alleen om de inhoud van de recensies maar ik bewonderde ook de schrijfstijl van deze journalisten. Door hen wilde ik ook recensente worden. Hoe ik dat moest bereiken, wist ik niet en daarom ben ik maar gaan studeren. Vanaf mijn zestiende werkte ik in een platenwinkel waar ik werd uitbetaald in platen. Dat droeg zeker bij aan mijn kennis van de muziek. Als student ging ik vervolgens schrijven voor het studentenblad Ad Valvas van de Vrije Universiteit van Amsterdam. Het waren voorbeschouwingen van concerten. 
Met een zekere regelmaat hoor ik dat het zonde is dat ik niets met het Japans heb gedaan maar ik heb heel veel aan deze studie gehad. Ik was namelijk absurd slecht in Nederlands. Ik had wel een rijke woordenschat maar ik had geen vat op stijl en structuur. Door de studie Japans moest ik jarenlang vijf dagen per week teksten vertalen vanuit het Japans naar het Nederlands. Zo werd ik gedwongen om na te denken over elk aspect van de taal: de grammatica, de woordenschat, de beeldspraak. Dat heeft een positief effect gehad op mijn taalbeheersing en mijn schrijfvaardigheid.
Een dag na mijn afstuderen begon ik als redacteur bij het jongerenprogramma ‘Onrust’ van de VPRO, maar al gauw werd ik gebeld door iemand van het NRC Handelsblad die wist dat ik graag als recensente aan de slag wilde. Zo kwam mijn droom alsnog uit. 


Werd het literaire schrijven toen het volgende streven?


Zes jaar geleden ontving ik de Pop Pers prijs. Daarna werd ik gevraagd door uitgeverij Van Goor om een kinderboek over popmuziek te schrijven. Werken aan dit boek gaf me ontzettend veel voldoening. Je bent op een rustige manier bezig iets te ontwikkelen. De journalistiek wordt gedicteerd door de waan van de dag. Er zijn altijd deadlines. En meer dan in andere muziekstijlen heb je bij de popmuziek dat helden snel worden geboren maar ook weer snel van het toneel verdwijnen.
Al gauw na de publicatie van het popboek voor kinderen, had ik de behoefte om te beginnen aan een roman voor volwassenen. Een onderwerp had ik nog niet. In die periode ging ik iets drinken met een oude vriend die in het drugscircuit had gezeten. Zijn verhalen waren heftig maar hij had er geen moeite mee om me daarvan deelgenoot te maken. Op een gegeven moment, tijdens onze ontmoeting, merkte hij op dat hij het jammer vond dat hij zijn verhaal niet kon opschrijven. Een paar dagen later bedacht ik dat ik het misschien wel moest gaan doen. Ik stelde dat vervolgens aan hem voor en hij zag het zitten. Daarna heb ik hem een aantal keren uitgebreid geïnterviewd.


Het verhaal speelt zich niet alleen af in Amsterdam maar ook in Suriname, Guyana en Guadeloupe. Heb je die landen ook bezocht?

Ik heb me gebaseerd op de beschrijvingen van mijn hoofdfiguur, op literatuurstudie en op internet. Materiaal vind je overal. Daarnaast had ik genoeg basis om me voor te stellen hoe het er min of meer uit ziet in dergelijke landen.


Wat was voor jou het grote verschil tussen journalistiek schrijven en het schrijven van een roman?

Bij journalistiek schrijven word je geacht je te houden aan de feiten. De tekst moet controleerbaar zijn. Hoewel ik me bij ‘De liefhebber’ baseer op een waar gebeurd verhaal had ik een enorme vrijheid bij het schrijven omdat de feiten er niet toe deden. Ik maakte een roman en geen krantenartikel. Maar ik moest die vrijheid wel op mezelf overwinnen omdat ik het anders gewend was.


Wat voor een roman wilde je maken?

Ik wilde een hard en sober boek schrijven. Geen psychologische roman. Psychologie wordt vaak ingezet als een verzachtende omstandigheid. In mijn boek gaat het om iemand die de verkeerde afslag heeft genomen door een keer crack te gebruiken, het een tweede keer te doen en er vervolgens niet meer vanaf kan blijven.
Het onderwerp van ‘De Liefhebber’ riep bij mij ook ‘kale’ taal op. Nijntje taal. Als ik over muziek schrijf, wordt mijn taal automatisch bloemrijk. Maar verslaafd raken, is een kaalslag in iemands leven.

Je hebt veel aandacht besteed aan de structuur van het verhaal.

Het verhaal verspringt in tijd en plaats. Deze vorm stond voor mij al vrij snel vast. Het gaf ook een bepaalde spanning bij het schrijven die ik aantrekkelijk vond.

Wat was het moeilijkste bij het schrijven?

Om alle onnodige woorden weg te laten. Steeds weer was ik aan het schrappen. Steeds weer zag ik dat het met minder woorden kon.  


Wat heb je met verslaving?


In de popwereld is verslaafd zijn eerder regel dan uitzondering. Zelf zal ik niet makkelijk verslaafd raken maar in mijn directe omgeving heb ik wel mensen gekend die verslaafd waren. Als kind van de jaren zeventig, de periode waarin er vrijelijk geëxperimenteerd werd met drugs, is het nodige in mijn omgeving gebeurd. Zo sprong een vader van een klasgenoot uit het raam na een LSD-trip. Hij dacht dat hij kon vliegen.    


Hoe is het om als recensente zelf met een product op de markt te komen?

Als ik een cd niet zo goed vind, bespreek ik het liever niet. Maar soms moet het natuurlijk wel. Met het schrijven van deze roman heb ik ervaren wat het betekent om zo langdurig bezig te zijn met iets waar je je ziel en zaligheid in legt. Nu kan ik beter navoelen wat het voor een kunstenaar moet betekenen dat jij als recensent zijn werk in een paar zinnen afschrijft.

Opgetekend door Henna Goudzand Nahar
Beeld: Cleo Campert