Enkele ogenblikken maken samen het verhaal van een heel leven

Boek EnkeleOgenblikken

Enkele ogenblikken
Herbjørg Wassmo
Uitgeverij De Geus
ISBN 978-90-445-3235-7
378 blz.


Herbjørg Wassmo (Noorwegen 1942) geldt als een bekende Noorse schrijfster. Ze is geboren in het noorden van Noorwegen. In haar boeken speelt dit deel van het land een grote rol.
Wassmo heeft jaren in het onderwijs gewerkt. In 1976 debuteerde ze met een  gedichtenbundel Vingeslag (Vleugelslag). Haar eerste roman kwam uit in 1981: Huis met de blinde serre, het eerste deel van de Tora-trilogie. In 1987 kreeg ze de literatuurprijs van de Noordse Raad voor het derde deel Huidloze hemel.
In 2009 verscheen haar roman Honderd jaar waarin Wassmo het verhaal van haar overgrootmoeder, haar grootmoeder en haar moeder Hjordis beschrijft. Ook het feit dat Wassmo zelf is misbruikt door haar vader komt aan bod.
Het overige werk van deze schrijfster bestaat uit: Dina trilogie, De zevende ontmoeting, Sanne, Een glas melk.

Enkele ogenblikken is volgens de flaptekst het levensverhaal van Wassmo. Het vertelt over haar carrière, haar mannen en kinderen en haar strijd zich los te breken uit tradities en gewoonten.
Het meisje Hjerbørg raakt zwanger van een jonge visser, met wie ze niet trouwt. Het jongetje dat wordt geboren wordt opgevoed door zijn grootmoeder. Zelf gaat ze studeren in een andere plaats en na haar studie gaat ze samen met haar man als leraar werken in het hoge noorden van Noorwegen. Ze krijgen een dochter en ook haar zoon groeit verder op in dit nieuwe gezin. Hjerbjørg ontdekt dat ze kan schrijven en strijdt ervoor om hiervoor tijd te maken. Ook gunt ze zichzelf de ruimte om een nieuwe studie te beginnen, waarvoor ze haar gezin moet verlaten. In het schrijven (gedichten en proza) is ze succesvol en ze wint een belangrijke literatuurprijs. Haar huwelijk overleeft deze ontwikkeling niet.

Het boek toont de hoofdpersoon in al haar kwetsbaarheid en onzekerheid, maar ook haar kracht en doorzettingsvermogen om te doen wat ze wil doen en waar ze goed in is. Deze strijd is vaak thema van Wassmo’s boeken: vrouwen die zich los maken van het verwachtingspatroon, dat de omgeving en de maatschappij van hen heeft.
Opvallend in dit boek is dat de personen geen naam hebben. Ze worden jongen, jager, moeder, zusje, vader, etc. genoemd. Enerzijds komt dit vervreemdend over, anderzijds geeft het de personen ook een duidelijke plaats in het leven van Hjerbørg. Het boek leest gemakkelijk en geeft een duidelijk beeld van het leven en landschap in Noorwegen. Dit boek zou ik niet willen benoemen tot haar mooiste boek. Daarvoor mist het de grote onderhuidse spanning  zoals aanwezig in de Tora- en Dina-trilogie. De laatste boeken nodigden ook  meer uit tot doorlezen.

Tekst: Fokje Jensma